پنج‌شنبه , دسامبر 8 2022

از یوگا تا اوج (قسمت سوم) حسین الماسیان

در شمارۀ 91 و 92 مجلۀ دانش یوگا، بخش اول و دوم مصاحبه با آقای حسین الماسیان به چاپ رسید. طی این مصاحبه، آقای الماسیان به سابقۀ ورزشی خود اشاره‌کرده و در خصوص آشنایی با یوگا، مطالبی مطرح و به توصیف انتشار اولین کتاب خود بانام «یوگا روان‌تنی» نوشتۀ جان مومفورد پرداخت. ایشان در ادامۀ مصاحبه به شرح سفرهای خود به آشرام یوگای شیواناندا در هندوستان جهت تعلیم یوگا اشاره‌کرده از شروع به کار آموزش یوگا در موسسۀ شید در سال 1363 سخن به میان آورد. آقای الماسیان در خصوص اثرات یوگا بر زندگی ازجمله مهربانی با مخلوقات، اعم از انسان و حیوان بر مبنای عدم ریاکاری و جاه‌طلبی، مقاومت در مقابل مشکلات زندگی، کنترل نیروهای لطیف روانی به‌منظور بروز توانایی‌های ذهنی و درنهایت شناخت که حاصل آن توجه خاص به ذات احدیت است، مطالبی را عنوان نمود. ایشان دربارۀ تجارب فراوان خود در خصوص کاربرد هیپنوتیزم در درمان بیماری‌های روان‌تنی صحبت کرده، به شرح یوگا و تأثیر آن بر سلامتی جسمی، ذهنی و اخلاقی جامعه اشاره نمودند. در این شماره ادامۀ این مصاحبه را خواهید خواند.

 

آیا یوگا می‌تواند به بهتر شدن خصوصیات اخلاقی افراد کمک کند و موجب تکامل شخصیت آن‌ها شود؟

می‌دانیم که یوگا مذهب نیست و راه و روشی است که هرکسی با هر عقیده و مذهب می‌تواند از تعلیمات آن بهره‌مند شود و اعتقاد و باور خود را نسبت به دین و مذهبی که باور دارد، افزایش دهد. این نکته روشن است که ادیان الهی برای راهنمایی انسان و تهذیب اخلاق و دوری از منکرات به‌وسیلۀ پیامبران به مردم ابلاغ‌شده است، لذا هر ایده و مکتبی که در جهت اصلاح افکار و اندیشۀ انسان‌ها کمک کند، مقبول بوده و این روش در تعلیمات یوگا جزو اصول تعلیمات است. در گیتا، یوگا معانی مختلفی دارد و معنی کلی آن به نظر «داسکوپتا» از ریشۀ «YUJ» به معنی پیوستن است و چون پیوستن به امری، مستلزم گسستن از امری دیگر است، لذا پیوند با یوگا، مستلزم جدایی از تعلقات غریزی و تجرد از مسائل غیراخلاقی بوده و هدف، پاک‌سازی وجود در حد انقطاع از مراتب نفسانی است. طریقت یوگا در «گیتا» به‌عنوان راه میانه، این‌گونه مطرح می‌شود: یوگا برای آن‌کس که در خوردن افراط می‌کند، میسر نیست و نه برای آن‌کس که از خوردن پرهیز می‌کند، نه مناسب حالی کسی است که بسیار می‌خوابد و نه مناسب کسی که شب‌زنده‌داری می‌کند؛ اما برای کسانی که در خوراک و تفریح و خواب‌وبیداری اعتدال دارند، یوگا مناسب است. این روش میانۀ یوگا در گیتا با روش کلاسیک پاتنجلی متعارض است، زیرا در یوگاسوترای پاتنجلی کمتر به نیازهای طبیعی انسان توجه می‌شود و انسان را به درون‌نگری، خودکاوی و قطع مراتب ذهنی و نفسانی مقید می‌سازد، خلوت‌گزینی، سکون و اعتکاف را جایگزین تحرک و فعالیت اجتماعی می‌نماید، این نوع یوگا فراتر از اخلاقیات بشر عادی و مغایر روش‌های جاری جوامع سیر می‌کند و کمتر به عواطف انسانی و عشق و محبت ارتباط پیدا می‌کند.
همان‌گونه که ذکر شد، یوگا پرهیز از منکرات و حرکت در جهت اصلاح افکار و پاک‌سازی ذهن و بدن است و این دقیقاً همان دستوراتی است که ادیان الهی برای بهتر زیستن و تکامل روحی انسان مطرح ساخته‌اند. ازجمله تعلیمات یوگا، مراقبه و مدیتیشن است که در ادیان الهی به‌صورت دعا، ذکر، نماز و در تعلیمات عرفا به‌صورت مراقبه مطرح‌شده است و اجرای این تعلیمات، سبب پاک‌سازی اندیشه و تعالی روح و برقراری ارتباط با عوالم روحانی و درجاتی از فرا آگاهی می‌گردد.

 

یوگا امروزه با سرعت در جهان در حال فراگیر شدن است، ممکن است بگوئید علت روی آوردن به آن چیست؟

دلایل متعددی وجود دارد که انسان دیدگاه خود را نسبت به روش زندگی تغییر دهد. در وضعیت فعلی که جمعیت کرۀ زمین به‌سرعت در حال رشد بوده و شرایط زندگی در جوامع پیشرفته ازلحاظ علمی و تکنولوژی در حال دگرگونی است و جو کرۀ زمین به علت آلودگی محیط‌زیست و کاهش فضای سبز و جنگ و خونریزی و ازدیاد مصرف گوشت و کشتن حیوانات در حال تغییر است و به دلیل همین آلودگی، ناظر بروز بیماری‌های لاعلاج و خطرناک هستیم و نگرانی مهم‌تر این است که به دلیل آلودگی هوا، از قطر لایۀ ازون که 9/99 تا 95 درصد پرتو فرابنفش خورشید را جذب و موجب ادامۀ زندگی بر روی زمین می‌شود، کاسته شده و انرژی‌های خطرناک خورشید به زندگی بر روی کرۀ زمین پایان دهد؛ بنابراین علاوه بر آنچه مذاهب توصیه کرده‌اند، ضرورت پرداختن به‌نوعی خودسازی ازلحاظ تن و روان و استفاده از تغذیۀ سالم (ساتویک) و کاهش مصرف گوشت و استفادۀ بیشتر از سبزیجات، حبوبات و میوه‌جات که در دستورالعمل تغذیۀ یوگا مطرح است، به‌سلامتی تن و روان کمک کرد و با استفاده از تعلیمات یوگا، تای چی و کونگ فو و امثال آن‌ها که در جهان امروز به نحو شگفت‌انگیزی در حال گسترش بین مردم و خصوصاً جوامع پیشرفته علمی است که ازلحاظ تغذیه در شرایط مطلوب نیستند، این اندیشه تقویت‌شده است که زندگی بدون سلامت ذهن و بدن جز رنج و عذاب چیزی نیست. توجه به ورزش خصوصاً ارتقاء ذهن و بدن، طرفداران بسیار پیداکرده، به‌نحوی‌که در اکثر مکان‌های ورزشی، تدریس یوگا جزو برنامۀ موردتوجه افراد است، زیرا یوگا راه و روشی است ساده و آسان که تعالی هر دو جنبۀ وجودی انسان (ذهن و بدن) را شامل می‌شود و روح را تصفیه کرده و اتحاد بین تن و روان را که مظهر سلامتی، نشاط، آرامش و صفای درونی است، میسر می‌سازد. حکیم ابوالقاسم فردوس فرموده است:
ز نیرو بود مرد را راستی     
                    ز سستی کژی زاید و کاستی
جسم سالم، لذت بردن از زندگی مادی را فراهم می‌سازد و عقل سالم، موجب اندیشه در کیفیت و ژرفای هستی می‌گردد و انسان را به تفکر در آفرینش رهنمون می‌سازد که زندگی صرفاً خورد و خواب نیست، بلکه مشیتی عالی‌تر در ورای ظواهر حیات وجود دارد که آگاهی و توجه به آن، فلسفۀ حیات را آشکار می‌کند، همان‌گونه که عارف بزرگ قرون و اعصار مولوی بدان اشاره می‌کند:
روزها فکر من این است و همه‌شب سخنم
که چرا غافل از احوال دل خویشتنم

از کجا آمده‌ام، آمدنم بهر چه بود
به کجا می‌روم؟ آخر ننمایی وطنم

جان که از عالم علوی است یقین می‌دانم
رخت خود باز بر آنم که همان‌جا فکنم

کیست در گوش که او می‌شنود آوازم؟
یا کدام است سخن مینهد اندر دهنم؟

کیست در دیده که از دیده برون مینگرد؟
یا چه جان است، نگویی که منش پیرهنم؟

من به خود نامدم اینجا که به خود باز روم
آنکه آورد مرا باز بَرَد در وطنم

تفکر و سیر تکاملی انسان به‌سوی حقیقت و گزینش راه و روشی که جان را از آلودگی‌ها پاک کند و شایستگی دیدار معشوق ازلی را فراهم سازد، آرزوی هر انسان وارسته و متفکری است که زندگی را صرفاً درخور و خواب و خشم و شهوت نمی‌بیند. تمرینات هاتایوگا، مقدمه‌ای است برای سالم‌سازی و پیوند دو جنبۀ وجودی انسان و زمانی این مهم فراهم می‌شود که ذهن در اختیار قرار گیرد. پاتنجلی فیلسوف و متفکر هندی و پیشگام در معرفی فلسفۀ یوگا در کتاب یوگاسوترا مراحل مختلف ذهن را این‌گونه دسته‌بندی می‌کند:
1-مرحلۀ ذهن آشفته: در این مرحله ذهن، تشبیه می‌شود به دریای طوفانی که امواج آن بی‌وقفه می‌آیند و می‌روند و سکون و آرامشی وجود ندارد.
2-مرحلۀ گسیختگی: در این مرحله، ذهن و اندیشه نسبت به مرحلۀ اول از آرامش اندکی برخوردار است، اما پیگیری یک اندیشه میسر نیست و ذهن از فکری به فکر دیگر پرواز می‌کند.
3-مرحلۀ قرار یافته: در این مرحله که پس از تمرینات مداوم حاصل می‌شود، فکر در آرامش استمرار دارد.
4- مرحلۀ تمرکز به چیزی واحد: طی تمرینات مداوم راجایوگا، ذهن قادر می‌شود بر روی مسئلۀ موردنظر متمرکزشده و از جهش و افکار ناخواسته خبری نیست.
5- مرحلۀ ذهن کاملاً خاموش: ذهن و فکر در این مرحله تشبیه می‌شود به برکه‌ای آرام و بدون کوچک‌ترین موج که تصویر آسمان و محیط اطراف به زیبایی در آن منعکس است، در حقیقت ذهن آیینه می‌شود که زیبایی‌های هستی را دریافت و منعکس می‌کند. تسلط بر ذهن، مهم‌ترین رکن راجایوگا است، راجا به معنای سلطان بوده و سر، سلطان بدن است که مکان فرمان دادن به اندام‌ها است. سر، جایگاه تفکر و اندیشه است که بدن را تحت فرمان دارد، لذا راجایوگا، تعلیم مراحل تزکیه و تمرکز فکر است، درحالی‌که هاتایوگا تعلیماتی برای سلامت سازی و هماهنگی بین اندام‌ها و زمینه‌ای برای اتحاد بدن و فکر است. این خصوصیات در فلسفۀ یوگا، سبب می‌شود کسانی که خواهان سلامتی تن و روان و نیازمند ارتباط با آگاهی برتر هستند به تعلیمات آن گرایش پیدا کنند و روزبه‌روز بر تعداد آنان افزوده گردد.
ادامه دارد…

درباره ایران یوگا

پیشنهاد ما به شما

توصیه هایی برای افراد مبتدی در یوگا

مسلما درباره فواید بیشمار ورزش یوگا برای جسم و روح زیاد شنیده اید و علاقمندید …

0 0 رای ها
Article Rating
اشتراک در
اطلاع از
guest

0 Comments
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x